Wat uw ogen beïnvloedt

Inzicht in drogeogensyndroom

Delen op

Drogeogensyndroom is een aandoening die optreedt als gevolg van een lage productie of snelle verdamping van tranen, waardoor de ogen pijnlijk en ontstoken raken. De aandoening staat ook bekend als keratoconjunctivitis sicca (KCS), drogeogenziekte of gewoon droge ogen.

Tekenen en symptomen

Drogeogensyndroom veroorzaakt gewoonlijk symptomen in beide ogen. Deze kunnen zijn:

  • Pijn of korreligheid in de ogen die in de loop van de dag erger wordt
  • Roodheid in de ogen
  • Kleverige oogleden, vooral ‘s morgens
  • Wazig zicht
  • Waterige ogen omdat de traanproductie toeneemt om het ongemak te verzachten

De aandoening kan echter ook gepaard gaan met ernstigere symptomen : 

  • Extreme fotofobie
  • Ernstige oogpijn en roodheid
  • Verslechtering van gezichtsvermogen

Ernstige symptomen kunnen wijzen op een complicatie van het drogeogensyndroom. Daarom adviseren wij u een afspraak te maken met uw huisarts of optometrist als u een van deze symptomen ervaart.

Complicaties van drogeogensyndroom 

Drogeogensyndroom presenteert zich doorgaans met milde symptomen, maar in een aantal gevallen kunnen de volgende complicaties optreden.

Conjunctivitis 

Conjunctivitis is een aandoening waarbij de conjunctiva (de buitenste laag van de oogbollen en de binnenste laag van de oogleden) ontstoken raakt. Het heeft vaak een aantal symptomen gemeen met drogeogensyndroom en de meeste gevallen van conjunctivitis die worden veroorzaakt door deze aandoening vertonen milde symptomen die geen speciale behandeling nodig hebben. Als de conjunctivitis ernstig wordt, moet u de hulp van een specialist inroepen.

Ontsteking van het hoornvlies 

Als het drogeogensyndroom ernstig wordt en niet reageert op behandeling, kan het resulteren in een beschadiging van het corneale oppervlak. Hierdoor kan het hoornvlies vatbaar worden voor infecties of zweervorming, waardoor uw gezichtsvermogen kan worden aangetast.

Hoe wordt drogeogensyndroom veroorzaakt?

Drogeogensyndroom doet zich voor wanneer er niet genoeg tranen in uw ogen zijn, omdat ze niet voldoende worden geproduceerd of te snel verdampen. Er is niet altijd één enkele oorzaak aan te wijzen voor de aandoening, maar een verscheidenheid aan factoren.

De werking van het oog: tranen

Uw ogen worden continu bedekt door een laag tranen die deze smeren, schoonhouden en helpen een infectie te voorkomen. De tranen zijn samengesteld uit water, oliën, slijm, eiwitten en zout, en worden allemaal geproduceerd door verschillende klieren en cellen in de oogzone.

Wanneer de tranen niet in de juiste hoeveelheid worden geproduceerd of als de kwaliteit ervan is aangetast, kan dit leiden tot drogeogensyndroom.

De werking van het oog: Tranen
Risicofactoren

Traanproductie kan door de volgende factoren worden beïnvloed :

Hormonale veranderingen

Hormonen zijn zeer nauw betrokken bij de productie van tranen en veranderingen in de hormoonspiegels kunnen dit productieproces aantasten. Er zijn verschillende redenen waardoor hormoonspiegels veranderen, zoals anticonceptiemiddelen, zwangerschap of menopauze.

Ouder worden 

Naarmate u ouder wordt, produceert u minder tranen en kunnen uw oogleden deze minder goed verspreiden over uw oogbollen, waardoor het risico op drogeogensyndroom toeneemt.

Omgeving 

Uw ogen kunnen droog worden als gevolg van omgevingsfactoren, zoals een droog klimaat, grote hoogte, wind, warme lucht of zonnig weer. 

Activiteiten 

Activiteiten waarbij u uw ogen open moet houden, zoals lezen of staren naar een scherm, kunnen het risico op drogeogensyndroom verhogen, omdat dit vaak betekent dat u minder met uw ogen knippert en het laagje tranen niet wordt vernieuwd wanneer het uitdroogt.

Bepaalde medicatie

Drogeogensyndroom kan een bijwerking zijn van bepaalde medicijnen, zoals antihistaminen, antidepressiva, diuretica of bètablokkers. 

Ooglaserchirurgie

Een aantal vormen van ooglaserchirurgie kunnen leiden tot drogeogensyndroom. Dit kan een aantal weken aanhouden en soms zelfs langer.

Contactlenzen

Contactlenzen kunnen irritatie in de ogen veroorzaken en dit kan leiden tot droge ogen syndroom. Het gebruik van andere lenzen of het dragen van een bril kan de symptomen verlichten. Van Uw reinigingsvloeistof veranderen of oogdruppels zonder conserveringsmiddelen gebruiken, kan de ontwikkeling van droge ogen eveneens voorkomen.

Medische aandoeningen die het risico kunnen verhogen

Het risico op drogeogensyndroom kan ook worden verhoogd als gevolg van andere medische aandoeningen, zoals : 

  • Blefaritis – de ontstoken randen van het ooglid veroorzaakt door blefaritis kan de klieren van Meibom blokkeren die het olieachtige deel van de tranen produceren.
  • Allergische conjunctivitis – het hoornvlies kan ontstoken raken als gevolg van een allergische reactie.
  • Contactdermatitis – dde huid raakt geïrriteerd nadat deze isn contact is gekomen met een bepaalde stof.
  • Syndroom van Sjögren – de ogen, mond en vagina worden bijzonder droog. Deze aandoening kan ook worden gelinkt aan artritis en vermoeidheid.
  • Reumatoïde artritis – verschillende delen van het lichaam raken opgezwollen en ontstoken, zoals de ogen of huid maar ook de gewrichten.
  • Lupus – het immuunsysteem valt het eigen lichaamsweefsel aan, waaronder de bloedvaten.
  • Sclerodermie – delen van de huid worden hard en dik.
  • De ziekte van Bell – een kant van het gezicht kan zwak of verlamd raken.
  • Hiv – het immuunsysteem wordt aangevallen.

Eerder trauma aan de ogen, zoals blootstelling aan straling of brandwonden, kan het risico op droge ogen eveneens vergroten.

Hoe wordt drogeogensyndroom gediagnosticeerd? 

Drogeogensyndroom kan worden vastgesteld door uw huisarts nadat uw symptomen zijn gecontroleerd en uw medische geschiedenis is vastgesteld. Er kan worden gevraagd welke medicijnen u momenteel inneemt, naar uw dagelijkse activiteiten en andere symptomen die u heeft. Zelfs als deze uw ogen niet aantasten, kunnen andere symptomen de huisarts helpen bij het ontdekken van de oorzaak van uw aandoening.

Verwijzing naar een specialist

U kunt worden doorverwezen naar een optometrist die is getraind in het identificeren van afwijkingen van uw ogen en gezichtsvermogen. Hij zal gewoonlijk uw ogen onderzoeken om te bevestigen welke aandoening u heeft alvorens u advies te geven over een mogelijke behandeling. 

Als de optometrist geen diagnose kan stellen of als u een specialistische behandeling nodig heeft, kunt u worden doorverwezen naar een chirurg die is gespecialiseerd in ooggerelateerde aandoeningen, een oftalmoloog, die een aantal tests zal uitvoeren.

Verwijzing naar een specialist
Fluoresceïne-vloeistoftest

Bij een fluoresceïne-vloeistoftest wordt een tijdelijke oranje/gele vloeistof gebruikt om uw tranen zichtbaarder te maken. De specialist zal de druppels aanbrengen, u vragen een paar keer te knipperen en dan uw ogen open te houden, waarna hij of zij een lamp in uw oog schijnt om de vloeistof zichtbaar te maken. 

Hiermee kan de tijd worden gemeten die de vloeistof nodig heeft om op te drogen. Als er in minder dan 10 seconden droge plekken te zien zijn, kan dit duiden op drogeogensyndroom. De vloeistof kan ook beschadigde gebieden accentueren op het oogoppervlak.

De schirmertest

Bij een schirmertest worden stroken vloeipapier gedurende vijf minuten aangebracht op het onderste ooglid, waarna ze worden verwijderd en de vochtigheid wordt gemeten. De specialist kan de diagnose drogeogensyndroom stellen als het papier minder dan 10 mm vocht bevat.

Lissamine-groen test

Bij de lissamine-groentest wordt een vloeistof aangebracht op het oogoppervlak aan de hand van een strook papier die doordrenkt is met een zoutoplossing. Eventuele schade aan het oppervlak van het oog wordt blootgelegd door de opvallende kleur van de vloeistof.

Hoe wordt drogeogensyndroom behandeld? 

Drogeogensyndroom kan momenteel niet worden genezen en sommige mensen kunnen er de rest van hun leven last van hebben. De symptomen kunnen met een aantal behandelingen echter wel onder controle worden gehouden, afhankelijk van de oorzaak. 

Als de symptomen worden veroorzaakt door een bepaald medicijn, kan het helpen over te schakelen op een andere kuur. Wanneer een andere aandoening verantwoordelijk is voor drogeogensyndroom, kan uw huisarts daar een behandeling voor voorschrijven.

Behandelingen met smeermiddelen

Behandelingen met smeermiddelen kunnen worden toegepast om milde tot gematigde gevallen van drogeogensyndroom te behandelen. Dit kunnen zalven, gels of oogdruppels zijn en worden vaak kunstmatige tranen genoemd. Deze middelen leveren het vocht dat de tranen missen, maar niet de voedingsstoffen die echte tranen bevatten. Sommige oogdruppels zijn vrij verkrijgbaar, terwijl voor andere druppels een voorschrift is vereist.

Behandelingen met smeermiddelen
Olieachtige oogdruppels

Olieachtige oogdruppels helpen de olie in uw traanlaag aan te vullen en voorkomen dat water verdampt. Deze druppels zijn zonder recept verkrijgbaar in de vorm van liposomale sprays. De liposomale spray wordt aangebracht op de randen van uw gesloten ooglid zodat de druppels over het oogoppervlak worden verspreid zodra u de ogen opent. Dit creëert een nieuwe traanlaag die helpt voorkomen dat uw ogen droog worden.

Druppels zonder conserveringsmiddelen

In sommige oogdruppels worden conserveringsmiddelen gebruikt, zodat bacteriën zich niet kunnen ontwikkelen in de fles. Als u de druppels meer dan zes keer per dag toedient, kunt u beter een product zonder conserveringsmiddelen gebruiken. De conserveringsmiddelen kunnen immers schade veroorzaken aan de gevoelige cellen op het oogoppervlak en dit kan bijzonder gevaarlijk zijn bij ernstige gevallen van droge-ogen-syndroom.

Oogdruppels die conserveringsmiddelen bevatten kunnen ook schadelijk zijn voor dragers van zachte contactlenzen omdat de conserveringsmiddelen zich kunnen vasthechten aan de lens en zo het oog kunnen beschadigen.

Oogzalf

Oogzalf wordt vaak gebruikt voor het slapengaan, omdat ze uw zicht kan vertroebelen. De zalf helpt uw ogen te smeren en te voorkomen dat uw tranen ‘s nachts verdampen wanneer uw ogen een beetje open zijn. Tijdens het dragen van contactlenzen moet gebruik van dit product echter worden vermeden. Uw huisarts kan alternatieve behandelingen aanbevelen als u contactlenzen draagt..

Ontstekingsremmende behandelingen

Drogeoogsyndroom kan resulteren in zwelling en pijn rondom de ogen. Daarom kan uw huisarts of optometrist ook ontstekingsremmende behandelingen voorschrijven.

Corticosteroïde oogdruppels en zalf

Corticosteroïden kunnen worden gebruikt als het drogeogensyndroom ernstig is. Deze kunnen echter bij een op de drie patiënten leiden tot de ontwikkeling van cataract en verhoogde intraoculaire druk. Deze middelen worden daarom enkel voorgeschreven als u in behandeling bent bij een oftalmoloog.

Orale tetracycline

In een kleine dosering kan ook orale tetracycline worden voorgeschreven. De kuur duurt doorgaans ten minste drie maanden maar kan voor een langere periode worden voortgezet. Voorbeelden van soorten orale tetracycline die kunnen worden voorgeschreven zijn doxycycline, de meest gebruikelijke, oxytetracycline en lymecycline. 

Ciclosporine oogdruppels 

Oogafdelingen in ziekenhuizen kunnen ciclosporine voorschrijven, een medicijn dat droge ogen behandelt maar ook het immuunsysteem onderdrukt. 

Chirurgie

Een van de volgende chirurgische ingrepen kan nodig zijn als de aandoening zeer ernstig is en andere behandelingen niet werken :

Punctuele occlusie

Bij een punctuele occlusie worden uw traanbuizen afgesloten met kleine punctuele pluggen, waardoor uw ogen vochtig blijven doordat uw tranen niet kunnen wegvloeien. Om te zorgen dat de operatie het gewenste effect heeft, kunnen er eerst silicone pluggen worden gebruikt alvorens deze te vervangen door permanente pluggen. De traanbuizen kunnen ook worden afgedicht door hitte (dichtgeschroeid) om het wegvloeien van tranen permanent te voorkomen.

Speekselklier autotransplantatie 

Bij een speekselklier autotransplantatie wordt een aantal speekselproducerende klieren weggenomen uit uw onderlip en rond uw ogen geplaatst, waardoor het speeksel kan fungeren als vervanging voor tranen. Dit is echter een zeldzame procedure die alleen wordt toegepast als alle andere opties zijn uitgeput.

Wat kunt u zelf doen? 

Er zijn maatregelen die u kunt nemen om de verschijnselen van drogeogensyndroom te verlichten en om te voorkomen dat de aandoening ontstaat. 

Omgevingsfactoren

Uw ogen kunnen geïrriteerd raken door winderige of stoffige omstandigheden, evenals rook en warme lucht. Daarnaast kan oogmake-up, zoals eyeliner en mascara, de klieren in uw oogleden hinderen. 

Gespecialiseerde brillen

Brillenglazen met vochtkamers houden het vocht binnen terwijl wordt voorkomen dat irriterende stoffen uw ogen binnendringen. Als uw contactlenzen het droge ogen syndroom hebben veroorzaakt, zijn er verschillende opties voor contactlenzen die u kunt bespreken met uw optometrist.

Computer

Computerschermen kunnen oogpijn veroorzaken als deze gedurende lange tijd worden gebruikt. Het kan daarom helpen uw computer zodanig in te stellen dat dit zoveel mogelijk wordt gereduceerd. Het computerscherm moet op of net onder ooghoogte worden geplaatst en u moet regelmatig een pauze nemen als u achter een scherm zit.

Luchtbevochtiger 

Luchtbevochtigers bevochtigen de lucht om u heen en kunnen voorkomen dat uw ogen thuis of op het werk te droog worden. Het openen van ramen, voor een korte tijd in de winter of langer als het warmer is, kan ook helpen het vocht in de lucht te houden en luchtfilters kunnen nuttig zijn voor het omgaan met een stoffig huis of stoffige werkplek. 

Schone ogen

De verschijnselen van drogeogensyndroom kunnen worden verlicht met een goede ooghygiëne, vooral als u ook lijdt aan blefaritis.

Warme kompressen 

Warme kompressen doen de olie in uw tranen smelten, waardoor deze vloeibaarder worden en zich makkelijker verspreiden over het oppervlak. Volg deze instructies om thuis een warm kompres te maken : 

  • Kook water en laat de temperatuur afkoelen tot het water warm is
  • Week een schone handdoek of doekje in het water en plaats dit gedurende tien minuten over uw gesloten oogleden
  • Het kompres moet regelmatig worden geweekt in het warme water om het warm te houden

Er zijn ook ooglappen die u kunt verwarmen in de magnetron, maar deze moeten voor en na gebruik worden schoongemaakt. 

Massage van het ooglid 

Uw oogleden zachtjes masseren kan de olie over uw oogoppervlakken verspreiden, waardoor uw olieachtige traanlaag wordt aangevuld en verdamping van de tranen wordt voorkomen. U kunt uw oogleden als volgt masseren : 

  • Rol met uw pink langzaam en in cirkels over uw gesloten ogen.
  • Ga met een wattenstaafje zachtjes van uw bovenste ooglid naar de wimpers en herhaal dit voor uw bovenste en onderste oogleden.

Dit kan eerst een licht irriterend gevoel geven, maar dat zal na verloop van tijd verbeteren.

Hygiëne van de rand van het ooglid

U kunt een reinigingsvloeistof voor uw oogleden gebruiken om korsten, make-up, olie of andere verontreinigingen van uw ogen te verwijderen. U kunt ook thuis een oplossing maken: kook hiervoor wat water en laat dit enigszins afkoelen in een kom, voeg een paar druppels tea tree (theeboom) of babyshampoo toe of een theelepel bicarbonaat of soda. U kunt ook een reinigingsvloeistof voor oogleden in de winkel kopen. Volg deze instructies voor het aanbrengen van het middel : 

  • Dompel een schoon watje in de oplossing en gebruik dit om uw oogleden en het omliggende gebied te deppen
  • Maak een wattenstaafje nat in de oplossing en gebruik dit om de randen van het ooglid en de wimpers schoon te maken
  • Gebruik elke keer een nieuw watje of wattenstaafje
Dieet

Diëten die rijk zijn aan omega-3-vetten kunnen eveneens gunstig zijn bij het drogeogensyndroom. Omega-3-vetten zijn terug te vinden in vette vissoorten, zoals makreel, zalm en haring. Vis in blik heeft niet dezelfde voordelen omdat tijdens het inblikproces de olie wordt verwijderd.