Wat uw ogen beïnvloedt

Inzicht in dubbelzicht

Delen op

Dubbelzicht (ook bekend als diplopie) is een aandoening waarbij iemand twee beelden ziet van een enkel object. De afbeeldingen kunnen elkaar overlappen, zich vermengen of naast elkaar worden getoond. Omdat uw ogen een paar centimeter uit elkaar staan, neemt elk oog een ietwat ander beeld waar. Gewoonlijk brengen de hersenen deze twee beelden samen tijdens een proces dat ‘fusie’ wordt genoemd, zodat we een samenhangend beeld zien. Als u lijdt aan diplopie is dit proces verstoord.

Er zijn verschillende soorten van dubbelzicht, namelijk monoculair, binoculair en tijdelijk dubbelzicht. Tijdelijk dubbelzicht kan worden veroorzaakt door een externe factor, zoals een hoofdwond of dronkenschap. Dit gaat weer voorbij wanneer de effecten zijn uitgewerkt of de onderliggende aandoening met succes is behandeld. Er is sprake van monoculair dubbelzicht wanneer slechts één van uw ogen is aangetast. Als dit oog wordt afgedekt, zouden beelden normaal moeten worden weergegeven.

Er wordt gesproken van binoculair dubbelzicht wanneer beide ogen niet op de juiste wijze coördineren. Als een van de ogen wordt afgedekt, moet het zicht normaal zijn.

Tekenen en symptomen van dubbelzicht

Dubbelzicht heeft duidelijke symptomen. Het kan soms worden verward met andere oogaandoeningen, maar in essentie is er sprake van dubbel zicht wanneer u twee beelden ziet van een enkel object. Als uw zicht wazig is of als er een verstoring is, zoals lichten of zwevende vormen, heeft u waarschijnlijk te maken met een andere aandoening.

Het diagnosticeren van dubbelzicht bij kinderen kan soms moeilijk zijn omdat zij niet exact kunnen verwoorden wat ze zien. Maar wanneer zij gedrag vertonen als loensen, hun ogen bedekken of hun hoofd op een bijzondere manier optillen, is het mogelijk dat zij problemen ondervinden. Indien dit soort zichtproblemen bij kinderen niet wordt behandeld, kunnen deze zich ontwikkelen tot amblyopie (lui oog) omdat de hersenen zullen proberen de afwijking te corrigeren. 

Regelmatige oogtesten voor kinderen en volwassenen zijn van groot belang voor het vroegtijdig identificeren van dergelijke problemen.

Oorzaken van dubbelzicht

Er zijn verschillende aandoeningen die dubbelzicht kunnen veroorzaken. Ze kunnen verschillen bij monoculair en binoculair dubbelzicht. 

Monoculair dubbel zicht

Hiervoor zijn verschillende oorzaken, waaronder : 

  • Astigmatisme, wanneer het hoornvlies een onregelmatige kromming heeft die leidt tot bijziendheid of verziendheid. 
  • Afwijkingen van de lens of het hoornvlies, zoals cataract.
  • Aandoeningen die het netvlies aantasten, bv. maculadegeneratie, waarbij de cellen van de macula, het deel van het oog dat verantwoordelijk is voor centraal zicht, zijn beschadigd door overvloedige afzettingen of abnormale bloedvaten.
  • Droge ogen syndroom, waarbij er niet voldoende tranen worden geproduceerd om de ogen afdoende te smeren, waardoor deze rood en geïrriteerd raken, wat kan leiden tot onderbroken wazig zicht.

Binoculair dubbelzicht

Er is sprake van binoculair dubbelzicht wanneer de diplopie wordt veroorzaakt doordat beide ogen niet juist functioneren. Dit kan worden veroorzaakt door loensen (strabisme), waarbij de ogen naar verschillende richtingen wijzen. Loenzen ontstaat wanneer de oogspieren die de beweging van het oog aansturen te zwak of te sterk zijn of niet gecoördineerd samenwerken. 

Behandelingen die dit loensen herstellen, kunnen ook helpen bij dubbelzicht. Ze kunnen echter ook tijdelijk dubbelzicht activeren, omdat de hersenen gaan overcompenseren voor eerdere afwijkingen. Vaak is de oorzaak van dubbelzicht bij volwassenen een herhaling van het loensen in de kindertijd. 

Binoculair dubbel zicht

Dubbelzicht bij volwassenen

Als iemand aanhoudend aan dubbelzicht lijdt zonder een voorgeschiedenis van loensen, kan er een andere factor zijn die het functioneren van de ogen beïnvloedt. Namelijk : 

  • Hoofdletsels - Wanneer er schade is aan de zenuwen, de oogspieren of de oogkas.
  • Diabetes - Deze aandoening kan de bloedtoevoer naar de ogen aantasten, omdat hoge bloedglucosewaarden de bloedvaten beschadigen.
  • Druk op de oogzenuw - Dit kan worden veroorzaakt door een tumor, een aneurysma of een abces dat de zenuw hindert die het oog aan de hersenen koppelt.
  • Multiple sclerose - MS verstoort het communicatievermogen van de zenuwen, waardoor vaak problemen met het gezichtsvermogen ontstaan, zoals diplopie. 

De werking van het oog - oogspieren

De werking van het oog - oogspieren

De beweging van het oog wordt aangestuurd door een groep spieren die wordt aangeduid als de oogspieren. Deze zes spieren duwen het oog in verschillende richtingen, waardoor het kan focussen op bepaalde objecten.

De fovea centralis is een minuscuul deel van het oog dat ons in staat stelt ongelooflijk scherp en nauwkeurig zicht te verwerken. De oogspieren zijn cruciaal voor oogbewegingen die zowel snel als nauwkeurig zijn, waardoor de fovea zich kan richten op specifieke objecten.

Wanneer het gaat over oogaandoeningen zoals loensen of dubbelzicht, werken deze spieren, die normaal gesproken ongewild en gecoördineerd werken, niet samen. Daardoor kan een van de ogen bijzonder goed bewegen en focussen op objecten, terwijl het andere oog zelfstandig werkt. Dit kan een gevolg zijn van aangeboren problemen met de zenuwen die berichten versturen naar en ontvangen van de hersenen, of kan worden veroorzaakt zoals hierboven uiteengezet, door een verscheidenheid aan andere ziektes.

Hoe wordt dubbelzicht gediagnosticeerd? 

Er zijn verschillende artsen die betrokken kunnen zijn bij het diagnosticeren van dubbelzicht. Uw huisarts kan u doorverwijzen naar een oogarts, maar zij werken samen met een optometrist en een orthoptist die zich respectievelijk bezighouden met oogonderzoeken en oogbewegingen. 

Bepalen of het dubbelzicht zich voordoet in beide ogen of in één oog is de belangrijkste eerste stap, omdat dit kan leiden tot zeer verschillende diagnoses. Er wordt begonnen met basisoogtesten door gebruik te maken van een oogkaart met regels letters die steeds kleiner worden om uw gezichtsscherpte te onderzoeken (hoe helder uw zicht is). Er worden ook tests uitgevoerd om de oogbeweging te controleren, waarbij u wordt gevraagd een oog te bedekken en te focussen op een object of de beweging van een object, bv. een pen volgen terwijl ze heen en weer wordt bewogen. Hierdoor kan de specialist zien hoe goed uw oogbeweging is gecoördineerd en hoe responsief uw ogen zijn.

De achterkant van de ogen wordt onderzocht door gebruik te maken van een spleetlamp, waarmee een fel licht in uw oog wordt geschenen terwijl de specialist de voorkant en de achterkant van het oog onderzoekt met een speciale microscoop. Er kunnen ook oogdruppels worden gebruikt die een gele vloeistof bevatten. Wanneer een licht op deze vloeistof wordt geschenen, kan de eventuele schade aan het hoornvlies makkelijk worden waargenomen, omdat ze door de vloeistof wordt opgelicht. De vloeistof is onschadelijk, maar zal uw zicht gedurende een paar uur vertroebelen en tijdelijke vlekken achterlaten.

Deze tests zijn doorgaans voldoende om de oorzaak van uw dubbelzicht vast te stellen, met name als u als kind ook al last had van deze aandoening. Wanneer aanvullende tests nodig zijn, kunt u worden doorverwezen voor een MRI- of CT-scan, waarmee artsen gedetailleerde afbeeldingen van uw oogspieren en de omringende gebieden kunnen verkrijgen door middel van magnetische velden of een röntgenfoto.

Hoe wordt dubbel zicht gediagnosticeerd

Hoe wordt dubbelzicht behandeld? 

De behandelingen zijn afhankelijk van het soort dubbelzicht dat u heeft en de specifieke oorzaak ervan. Er is gewoonlijk een onderliggende aandoening die het dubbelzicht veroorzaakt en de behandeling zal zich richten op het herstellen van dit probleem.

Monoculair dubbelzicht

Als het probleem wordt veroorzaakt door astigmatisme, dan kunnen corrigerende glazen, zoals een bril of contactlenzen, worden gebruikt om de onregelmatige kromming van het hoornvlies te compenseren. Ooglaserchirurgie kan worden gebruikt om astigmatisme permanent te corrigeren. Hiervoor moet u een gespecialiseerde oogkliniek bezoeken. 

Een operatie is noodzakelijk wanneer cataract het probleem is. Een cataractoperatie is vrij gebruikelijk, dus de procedure is snel en vrij van complicaties. De nevelige lens wordt verwijderd en vervangen door een kunstmatige lens. 

Binoculair dubbelzicht

Er zijn meerdere behandelingen voor binoculair dubbel zicht, afhankelijk van de oorzaak.

  • Brillenglazen op sterkte kunnen worden gebruikt om refractieafwijkingen te corrigeren, zoals bijziend- of verziendheid. Als de aandoening zich verder heeft ontwikkeld tot een lui oog wordt een ooglapje gebruikt waardoor de patiënt wordt gedwongen alleen door het zwakkere oog te kijken, zodat dit wordt versterkt en de uitlijning wordt gecorrigeerd.
  • Oogoefeningen kunnen nuttig zijn. Deze zijn ontworpen om het gezichtsvermogen te versterken en te harmoniseren, net zoals een ooglapje een oog dwingt in sterkte te verbeteren. De meeste oefeningen hebben betrekking op het herhaaldelijk focussen op verschillende objecten, zoals een potlood, tot de oogspieren moe worden. Net zoals bij het trainen van andere spieren, zijn herhaling en spiergeheugen de sleutel tot verbetering.
  • Fresnellenzen zijn vellen plastic die kunnen worden bevestigd aan een bril om het licht te verbuigen dat erdoorheen schijnt. Ze fungeren als prisma’s en worden een aantal maanden gedragen. De lenzen kunnen ook tijdens de fabricage worden verwerkt in de brillenglazen. 
  • Soms wordt een botulinetoxine-injectie toegediend. De toxine ontspant de spieren rondom het oog, dat zich dan geleidelijk opnieuw kan aanpassen in de juiste richting. Helaas kunnen hierbij soms bijwerkingen optreden, zoals een verslechtering van het dubbelzicht, hangende oogleden of spierzwakte op de plaats van de injectie.
  • Als de andere behandelingen niet aanslaan, kan een operatie noodzakelijk zijn. De operatie wordt uitgevoerd op de oogspier, waarbij de strakheid wordt veranderd om de verschillende spieren in evenwicht te brengen. Onder volledige narcose zal een chirurg opereren aan de spieren, de positie hiervan aanpassen en in een nieuwe positie vastzetten met oplosbare hechtingen. Er zijn mogelijke complicaties verbonden aan deze operatie, waaronder een verslechtering van de aandoening of, in zeer zeldzame gevallen, schade aan het oog.
  • Een laatste redmiddel kan het gebruik van een IOL (intraoculaire lens) zijn, dezelfde kunstmatige lens die wordt gebruikt voor de behandeling van cataract. Hier zijn een aantal risico’s aan verbonden, zoals mogelijke schade aan de bestaande lens en verminderd zicht.